Enerji auditi binanın və ya müəssisənin enerjini harada və nə qədər itirdiyini göstərən yoxlamadır. Nəticədə siz konkret qənaət tədbirlərinin siyahısını və onların özünü nə vaxt ödəyəcəyini alırsınız. Aşağıda qanunun tələblərini, auditin mərhələlərini və 2027-ci ildən tətbiq olunacaq enerji effektivliyi pasportu ilə əlaqəsini sadə dildə izah edirik.
- Enerji auditi “Enerji resurslarından səmərəli istifadə və enerji effektivliyi haqqında” Qanunla (№ 359-VIQ, 9 iyul 2021) tənzimlənir.
- Ümumi qayda: audit könüllüdür. Məcburi audit siyahıya daxil edilmiş təsərrüfat subyektləri və qeyri-yaşayış binaları üçündür və 3 ildən bir keçirilir.
- Auditi ixtisas attestatı olan enerji auditorları aparır. Hesabat sifarişçiyə təqdim olunur.
Qanunda enerji auditinin tərifi
Qanunun 2.1.7-ci maddəsinə görə enerji auditi enerji istehlakına dair məlumatın əldə edilməsi və iqtisadi cəhətdən səmərəli istehlak imkanlarının müəyyənləşdirilməsidir. Sadə desək: auditor binanın və ya avadanlığın real istehlakını ölçür, itkiləri tapır və hansı tədbirin neçə manata başa gələcəyini, nə qədər qənaət verəcəyini hesablayır.
Enerji auditi məcburidirmi?
Qanunun 6.1-ci maddəsinə görə enerji auditi könüllü aparılır, 6.3-cü maddədə göstərilən hal istisna olmaqla. 6.3-cü maddə məcburi auditi təşkilati-hüquqi formasından və mülkiyyət növündən asılı olmayaraq təsərrüfat subyektləri və qeyri-yaşayış binaları üçün nəzərdə tutur. Onların siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi meyarlar əsasında təsdiq edilir.
Məcburi enerji auditi 3 ildən bir keçirilir (6.4-cü maddə).
Böyük istehlakçılar üçün qanun həmçinin enerji meneceri təyin etməyi tələb edir (8.1-ci maddə). Bu tələb illik enerji istehlakı 1 000 ton neft ekvivalentindən çox olan müəssisələrə şamil olunur. Eyni tələb tikinti sahəsi ən azı 10 000 m² olan və ya illik istehlakı 250 ton neft ekvivalentindən çox olan qeyri-yaşayış binalarına da aiddir. Belə obyektlər adətən enerji auditinin də əsas sifarişçiləridir.
Enerji auditini kim apara bilər?
- Enerji auditoru: energetika və ya iqtisadiyyat sahəsində ali təhsili və ixtisas üzrə ən azı 3 il iş təcrübəsi olan fiziki şəxs (2.1.8-ci maddə).
- Auditor ixtisas attestatı almalıdır. Auditorların və enerji auditi üzrə təşkilatların reyestri dövlət tərəfindən aparılır (6.6–6.8-ci maddələr).
- Məcburi auditdə auditor yoxladığı müəssisənin tabeliyində ola bilməz (6.11-ci maddə).
“Enerji Test Servis” MMC-nin binalarda (qurğularda) enerji auditinin keçirilməsi üzrə attestatı var. Ölçmələri AZS ISO/IEC 17025:2020 üzrə akkreditə olunmuş sınaq laboratoriyamız aparır.
Enerji auditi necə aparılır: 5 mərhələ
- İlkin məlumat. Son 1–3 ilin elektrik, qaz və istilik hesabları, binanın planları, əsas avadanlığın siyahısı toplanır.
- Obyektdə ölçmələr. Elektrik yükləri, gərginlik və cərəyan, avadanlığın iş rejimi, işıqlandırma, istilik itkiləri ölçülür.
- Enerji balansı. Enerjinin hara getdiyi hesablanır: hansı sistem nə qədər istehlak edir və harada itki var.
- Tədbirlər. Hər tədbir üçün investisiya, illik qənaət və özünü ödəmə müddəti hesablanır.
- Hesabat. Nəticələr hesabat şəklində sifarişçiyə təqdim olunur (6.2-ci maddə).
Enerji auditi və enerji effektivliyi pasportu
2027-ci ilin yanvarından yeni tikilən, yenidən qurulan və əsaslı təmir olunan binalar üçün enerji effektivliyi pasportu tətbiq olunmağa başlayır. Bu Nazirlər Kabinetinin 9 iyul 2026-cı il tarixli 205 nömrəli qərarı ilə müəyyən edilib. Pasportu EEİS-ə çıxışı olan lisenziyalı tərtibatçı tərtib edir. Enerji auditi isə binanın real istehlakını və zəif yerlərini əvvəlcədən göstərir: pasport üçün məlumat hazır olur və sinfi yaxşılaşdırmaq üçün nə etmək lazım olduğu aydın olur.
Qeyd: “Enerji Test Servis” MMC pasport tərtib etmir. Biz enerji auditi aparırıq.
Auditdən sonra nə əldə edirsiniz
- Binanın və ya müəssisənin enerji balansı.
- İtkilərin siyahısı və hər birinin manatla dəyəri.
- Prioritetləşdirilmiş qənaət tədbirləri, investisiya və özünü ödəmə müddəti ilə.
- Rəsmi hesabat: bank, investor və ya dövlət orqanı üçün.
Enerji auditi — Enerji Test Servis
Tez-tez verilən suallar
Enerji auditi nə qədər vaxt aparır?
Obyektin ölçüsündən və mövcud məlumatdan asılıdır. Müddəti və qiyməti obyektə baxdıqdan sonra razılaşdırırıq.
Mənzil və ya fərdi ev üçün enerji auditi məcburidirmi?
Xeyr. Qanuna görə audit ümumi qaydada könüllüdür. Məcburi audit yalnız siyahıya daxil edilmiş təsərrüfat subyektləri və qeyri-yaşayış binaları üçündür.
Məcburi audit nə qədər tez-tez keçirilir?
Qanunun 6.4-cü maddəsinə görə 3 ildən bir.
Enerji auditi pasportu əvəz edirmi?
Xeyr. Bunlar fərqli sənədlərdir. Audit itkiləri və tədbirləri göstərir. Pasport isə binanın enerji effektivliyi sinfini rəsmi təsdiq edir və onu lisenziyalı tərtibatçı tərtib edir.